Ethereum Classic

Ethereum Classic
	Ethereum Classic logo
ტიპი	ბლოკჩეინ სისტემების ასაშენებელი ბირთვი
დაწერილია	C++, Go, Rust
ოპერაციული სისტემები	Linux, Windows, macOS, POSIX, Raspbian
გამოშვების თარიღი	30 ივლისი, 2015
პლატფორმა	x86, ARM
ბოლო ვერსია	6.0.8 (13 აგვისტო, 2019) 6.0.9 (27 აგვისტო, 2019)
რეპოზიტორი	https://github.com/ethereumproject
ლიცენზია	რამდენიმე open-source ლიცენზია
ვებ-საიტი	https://ethereumclassic.github.io

Ethereum Classic (ETC) არის ბლოკჩეინ კრიპტოპლატფორმა ღია კოდით, რომელიც განკუთვნილია დეცენტრალიზებული აპლიკაციების შესაქმნელად ჭკვიანი კონტრაქტების ბაზაზე. იგი წარმოადგენს დეცენტრალიზებულ ტიურინგ-სრულ ვირტუალურ მანქანას - Ethereum Virtual Machine (EVM), რომელსაც შეუძლია პროგრამების შესრულება ქსელის საჯარო კვანძებზე. Ethereum Classic გთავაზობთ ვალუტას „ეთერს“ (Classic Ether, ETC), რომელიც შეიძლება გადაიცეს ქსელის ერთი მონაწილედან მეორეზე და გამოიყენება ქსელის საჯარო კვანძების მიერ შესრულებული გამოთვლების გადასახდელად, ასევე საკუთარი ციფრული აქტივების (ტოკენების) შესაქმნელად Ethereum Classic-ის ბლოკჩეინზე. გამოთვლებისთვის გადახდილი ეთერი ეწოდება „გაზი“ (Gas). გაზი ემსახურება არა მხოლოდ შესრულებული გამოთვლების გადახდას, არამედ ხელს უშლის DDOS-შეტევებს ქსელზე.

Ethereum Classic გამოჩნდა, როგორც უთანხმოების შედეგი Ethereum Foundation-ის მიერ მიღებულ „The DAO“-ს ჰარდფორკთან დაკავშირებით. მან გააერთიანა Ethereum საზოგადოების ის წევრები, რომლებმაც უარყვეს DAO Hard Fork ფილოსოფიური საფუძვლებით, რომლებიც ასახული იყო Ethereum Classic-ის დამოუკიდებლობის დეკლარაციაში. ადამიანები, რომლებსაც ჰქონდათ ETH ბალანსზე DAO ჰარდფორკამდე (1900000 ბლოკამდე), მიიღეს იმავე რაოდენობის ETC ჰარდფორკის განხორციელების შემდეგ.

Ethereum Classic-მა გაიარა ტექნიკური ჰარდფორკი Ethereum Virtual Machine-ის (EVM) სხვადასხვა ოპკოდების შიდა ფასების კორექტირებისთვის 2016 წლის 25 ოქტომბერს, ანალოგიურად ჰარდფორკისა, რომელიც Ethereum-მა გააკეთა ერთი კვირით ადრე. ჰარდფორკის მიზანი იყო რესურსზე ინტენსიური გამოთვლების გადახდის უფრო რაციონალური განაწილება, რამაც გამოიწვია თავდასხმებისათვის ხელსაყრელი პირობების აღმოფხვრა, რომლებიც ტარდებოდა ETH და ETC-ზე ერთი თვის განმავლობაში.^[3] 2017 წლის დასაწყისში ჩატარებულმა ჰარდფორკმა წარმატებით გადადო „სირთულის ბომბი“ (difficulty bomb), რომელიც ჩაშენებული იყო Ethereum-ის კოდში 2015 წლის სექტემბრიდან მაინინგის სირთულის ექსპონენციალურად გაზრდის მიზნით.^[4] შემდეგი ჰარდფორკი დაგეგმილი იყო 2017 წლის ბოლოს მონეტარული პოლიტიკის შესაცვლელად შეუზღუდავი ემისიიდან ბიტკოინის მსგავსზე.

შემუშავება

ამჟამად სამი გუნდი მუშაობს Ethereum Classic-ის კლიენტებზე. 2017 წლის 27 აპრილის მდგომარეობით, ქსელის კვანძების 68% მუშაობდა Parity კლიენტზე, ხოლო 32% Geth Classic-ზე.^[5] ქსელის ყველაზე მაღალი ჰეშრეიტი დაფიქსირდა 2017 წლის 2 დეკემბერს და შეადგინა 12,415 TH/s.^[6]

ETC-ის განვითარების გუნდი

ETC Dev Team^[7] ავითარებს Geth Classic-ს, რომელიც დაწერილია Go პროგრამირების ენაზე. გუნდს ხელმძღვანელობს იგორ არტამონოვი (Splix). გუნდი შედგება ექვსი ანაზღაურებადი Go და Rust დეველოპერისგან. ETC Dev Team ასევე მოიცავს ხუთ არაანაზღაურებად კონსულტანტს, სტრატეგიულ ანალიტიკოსს და მარკეტინგის მენეჯერს.

Ethereum-ის თანამეგობრობის გუნდი

Ethereum Commonwealth^[8] ავითარებს ERC223,^[9] ECNS და DexNS სახელების სერვისებს, ქსელთაშორისი შეტყობინებების გაგზავნის სისტემას მისამართებით, ClassicEtherWallet საფულეს^[10] და სატესტო ქსელებს ჭკვიანი კონტრაქტების შესამუშავებლად ETC ქსელში.^[11] მას ხელმძღვანელობს Dexaran, Ethereum Classic საზოგადოების ანონიმური დეველოპერი. გუნდი ასევე ახდენს Ethereum-ის პროტოკოლის განახლებების პორტირებას და შემუშავებას Ethereum Classic-ის ქსელში, როგორიცაა Raiden Network, SWARM, eWASM ვირტუალური მანქანა.

IOHK Grothendiek-ის გუნდი

IOHK^[12] მუშაობს კლიენტზე, რომელიც დაწერილია Scala პროგრამირების ენაზე. IOHK-ს ხელმძღვანელობს აღმასრულებელი დირექტორი ჩარლზ ჰოსკინსონი, Ethereum-ისა და Ethereum Foundation-ის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. ალან მაკშერი ამჟამად არის Grothendieck-ის მენეჯერი, გუნდის შემადგენლობაში შედის ხუთი ანაზღაურებადი დეველოპერი, ასევე მენეჯერი და მკვლევარი.

EthCore-ის გუნდი

EthCore გუნდს ხელმძღვანელობს გევინ ვუდი. გევინი იყო Ethereum-ის თანადამფუძნებელი ვიტალიკ ბუტერინთან ერთად და დაწერა „Yellow Paper“ - Ethereum-ის ოფიციალური სპეციფიკაცია. Ethereum Foundation-იდან წასვლის შემდეგ, მან დააარსა EthCore და შექმნა Parity კლიენტი. იგი დაწერილია Rust პროგრამირების ენაზე და არის კლიენტი, რომელიც მხარს უჭერს Ethereum Classic, Ethereum და Expanse ბლოკჩეინებს.

დეცენტრალიზებული აპლიკაციები (DApps)

Stampery დაარქივებული 2018-01-18 საიტზე Wayback Machine. კომპანიებსა და ფიზიკურ პირებს საშუალებას აძლევს, შექმნან ციფრული მოვლენების დამადასტურებელი საბუთი ორიგინალურ მონაცემებზე შეხების გარეშე. აღარ არის საჭირო მესამე მხარეების მიერ ციფრულ სივრცეში მომხდარის გარანტირება.
DexNS (ანუ დეცენტრალიზებული სახელების სერვისი) არის დეცენტრალიზებული აპლიკაცია ინტეგრირებული საფულის მხარდაჭერით, რომელიც საშუალებას გაძლევთ მიანიჭოთ მისამართებს „სახელები“ და გამოიყენოთ ისინი თექვსმეტობითი მისამართების ნაცვლად ტრანზაქციებისა და კონტრაქტებზე წვდომისთვის.

მაინინგის ალგორითმი

2020 წელს Ethereum Classic-ის ქსელზე 51%-იანი ატაკების სერიის შემდეგ,^[13] საზოგადოებამ განიხილა Ethash-ის ძირითადი მაინინგის ალგორითმის შეცვლის საკითხი, რათა თავიდან აეცილებინა მდგომარეობა, სადაც უმცირესობის Proof-of-Work ჯაჭვი Ethash ალგორითმში (სადაც Ethereum დომინირებს ჰეშრეიტით) გახდებოდა დაუცველი.

სხვადასხვა ვარიანტის შეფასების შემდეგ, როგორიცაა Monero-ს RandomX ან სტანდარტიზირებული SHA-3-256, საბოლოოდ მიიღეს გადაწყვეტილება Ethash-ის ეპოქის ხანგრძლივობის გაორმაგებაზე 30,000-დან 60,000-მდე, რათა შეემცირებინათ DAG-ის ზომა და შეეზღუდათ Ethash მაინერების მარტივი გადასვლა Ethereum Classic-ის მაინინგზე.^[14] ამ მოდიფიცირებულ Ethash-ს ასევე უწოდებენ ETChash ან Thanos განახლებას.

საბაზრო კაპიტალიზაცია

2017 წლის აპრილში Ethereum Classic-ის (ETC) საბაზრო კაპიტალიზაციამ შეადგინა $456 მილიონი,^[15] ხოლო 2017 წლის მაისში გადააჭარბა $1.5 მილიარდს. 2023 წლის დასაწყისის მდგომარეობით, Ethereum Classic-ის საბაზრო კაპიტალიზაცია შეადგენს $3 მილიარდს.^[16]

თავდასხმები

TheDAO-ს ფორკის განმეორებითი შეტევები

2016 წლის 20 ივლისს, იგივე კლიენტებზე დამოკიდებულების გამო, DAO ფორკმა შექმნა განმეორებითი ატაკის (replay attack) საფრთხე, რომლის დროსაც ტრანზაქცია ტრანსლირებოდა როგორც ETC, ასევე ETH ქსელებში. 2017 წლის 13 იანვარს Ethereum Classic-ის ქსელი განახლდა ტრანზაქციების განმეორებითი ატაკების აღმოსაფხვრელად.^[17] ამის შემდეგ ქსელები ოფიციალურად მუშაობენ ცალ-ცალკე.

51%-იანი შეტევა

2019 წლის იანვარში Ethereum Classic-ს დაექვემდებარა ორმაგი ხარჯვის (double-spending) შეტევები.^[18] 2020 წლის ივლისიდან აგვისტომდე Ethereum Classic-ს დაექვემდებარა უფრო მეტი 51%-იანი შეტევა.^[19]

შენიშვნები

ბმულები

Ethereum Classic-ის ვებგვერდი
ETC სტატისტიკა
Kryptex-ის გზამკვლევი Ethereum Classic-ის მაინინგისთვის^{[მკვდარი ბმული]} – როგორ დავიწყოთ ETC-ის მოპოვება
Kryptex Pool – მაინინგ პული, რომელიც მხარს უჭერს ETC-ს (Etchash ალგორითმი, GPU მაინინგი)

ბლოკის მკვლევარები

საფულეები

DexNS არის ღია კოდის ვებ ინტერფეისი საფულეებთან სამუშაოდ, რომელიც საშუალებას გაძლევთ გამოიყენოთ მათი სახელები მისამართების ნაცვლად.
My Ether Wallet არის ღია კოდის ვებ საფულე.
კლასიკური ეთერ საფულე – ღია კოდის ვებ საფულე (MyEtherWallet ვერსია)
კლასიკური ეთერ საფულე (Chrome-ის გაფართოება)
Jaxx Wallet დაარქივებული 2023-02-19 საიტზე Wayback Machine. ზე - ვებ, Android, iOS, კომპიუტერი, Linux, Firefox და Chrome.
Ledger Nano S — აპარატურის საფულე
Geth Classic — კლიენტი/საფულე
EthCore-ის პარიტეტული კლიენტი/საფულე

[1] ttps://github.com/ethereumproject

[2] ttps://github.com/ethereumproject

[3] ttps://ethereumclassic.org/blog/2016-10-25-hard-fork-announcement/^{[მკვდარი ბმული]}

[4] ttps://ethereumclassic.org/blog/2017-01-04-hard-fork-completed/^{[მკვდარი ბმული]}

[5] ttps://ethereumclassic.org/blog/2017-04-27-network-stats/^{[მკვდარი ბმული]}

[6] ttps://etcstats.net/

[7] ttps://ethereumclassic.org/community/teams/

[8] ttps://ethereumcommonwealth.org/^{[მკვდარი ბმული]}

[9] ttps://github.com/ethereum/EIPs/issues/223

[10] ttps://classicetherwallet.com/

[11] ttps://ethereumclassic.org/development/testnets/

[12] დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-11-30. ციტირების თარიღი: 2026-05-20

[13] ttps://www.coindesk.com/ethereum-classic-51-attack-2020

[14] ttps://ethereumclassic.org/blog/2020-11-23-thanos-upgrade^{[მკვდარი ბმული]}

[15] ttps://coinmarketcap.com/currencies/ethereum-classic/historical-data/?start=20170401&end=20170430

[16] ttps://coinmarketcap.com/currencies/ethereum-classic/

[17] ttps://ethereumclassic.org/blog/2017-01-13-replay-attack-update/^{[მკვდარი ბმული]}

[18] ttps://cointelegraph.com.br/news/coinbase-ethereum-classic-double-spending-involved-more-than-11-million-in-crypto

[19] ttps://www.coindesk.com/tech/2020/08/06/ethereum-classic-suffers-second-51-attack-in-a-week

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]